ironi tolishon tozha khabon

 ironada im manga da 10gla tolisha kitov va gazet  montashir be :

۱.

tolishi loghat nama im kitov di doktor ali rafii zahmat gerda bi. im glay elmiya asare.      

dah hazo gila sa vi loghat(klima) di tolishi jonubi guyesh chi alyandi lahja im kitov da ba

tolishi forsi va feranch zovon.loghaton nivishtashe. doktor ali rafii estrasborgada daneshgah ostde

۲.  

 .glay kitov toleshi zuvoni chi musla (masula) lahja estrakcher ki porfosor lazar nivishta bi di ali rafii zahmati tarjoma b

i۳.

..tolishi jo gla loghat nama di markazi guyesh  montashier be .doktor mohram rezayati va ebrahim khademi arda  im kitovishon nivishta.

4.

chimin tozha sheron kitov di tolishestuni numi montashir bi. im kitova da chimin sad o si

(130) dobeytiyon hestin har dobeyti yan dastuni ba i gla tolishi madani va ijtimaiiya falun hedyam koy  di im koy  i kara tolishi movafigh va mokhalif falon hama di tolishestuni numi

ba i vera gerda ban

5.

tolishi hamasa  chi faramarz masruri tozha kitovi nume ki masruri tolishi va farsiya

sheronin ki tolishi bara votashi

6.

tolishi mahnama di shahram azmuda  zahmati montashir ba . im gazeti  ko shima

 faliyatun  va novruz ali molimi khabash nivishti. talish moghani parchami shakil im khabon va histi.

7.

azhimi naja(bazhi be orzo) :azhimi daneshjuiya tashakol glay gazitish montashir kay ki nima ba tolishi zuvun be va iminji tolishi zovon va adabiyati vizha nama be.

8.

tolishi sado gazit glay 2 hafta namaye ke di changiz shokuri talosh montashir be

 

9.

          naser hamedi tolishi shairi farsiya ghzalon

 10

faramarz masruri farsiya ghazalo. im kitovi nom hamrah ba ghazale 

 

glay tolishi shoya muzik kilip di jahangir haji puri sado montashir be nomesh gesha( vau)   mardom vi piyadan im majmua da 6 gla mahna histe .

 

glay tolishi jovonon ko heste chay num homaye. di irani klasik muziki ko vi tarafdaresh heste. america va kanada ko konsertsh hes be dizni konsert hal da (vi mohima salone av)

ba vra da okhna mahni ba tolishish handa  ki vi esteghbalishun kay. 

chi america conserti film montashir be

 

tolishi ghomi nom irani orf siyasiya sokhanrani ko rasmi be

  

glay yola etifogh ki ironi moasira tarikhi ko sabeghash nibi im bi ki ironi perzident mahmud ahmadi nezhad ishta sokhan rani  da di ironi enghilobi piroz ba  ruji. vaghti ironi aghvam va aghaliyatun ko gaf zheda bi tolishi nomesh varde.

em sokhanrani har sor mohim gla sokhanraniye ki dinyo ba dighat diya bakay ba im ruji sokhanon.

 

im sokhanrani ko tolishi ghomi nom omom nazaara da ironi ko rasmi bi 

tolishi numish di kordo va lor va gilak va..... barabar gati.

em nishon doyda chma madaniyati faliyaton (hamay tolishon) asaresh be.

  irona da bama imkonat doydan va ruj ba ruj vi babe.

 

ironi hokomati raftar di tolishon ruj ba ruj chok babi va  di azarbayjani hokomati raftar farghesh hesti.

 

 

ostan gilani num sad sor ba nav gilan va tolish bi di pahlvi khayanati tolishi num mahv bi isat ama asnad gilan va talishi numi gerdamun kay sayton da noamuna va iran eslami hokomati ko piyedamun tolishi numi hani ironi naghsha da gilani va binan.

 

kam kam duz babi ba tolish  komak bakan.

 

 

 

di yola hormati  va shima vinde orzo

 

shuvna

 

تالشستون

         د گله ارزشمنده  اثر دکترعلی رفیعی جیردهی کو  منتشر به 

۱.  تالشی لغت نامه  ک ویشتر از ده هیزار تالش لغت ها کو علمی یه شیوه نه تدوین به .

ام لغت نامه گویش جنوبی یه تالشی گویشه(آلیندی لهجه) علی رفیعی بیست سال ام کیتاوی متریالون گرد آکرده را زخمتش کشه.ام کیتاو ک به عنوان چه دوره ی دوکترا پایان نامه استراسبورگی دانشگا کو فرانسه دره با استقبال مواجه به دانشگاه گیلانی اینتشاراتی زحمتی نه چاپ به .  

دومین اثر: پرفسور لازاری کیتاب ( موسله تالشه گویشی باره) که تالشی زوونی ارزشمنده منابع و تحقیقون کوئه دکتر رفیعی و استاد خمامی زاده زحمتی نه ترجمه و منتشیر به.دکتر رفیعی روستای جیردی آألیانی کو دنیا دلکه  و سختی زیادی نه ادامه ی تحصیلش دوئه .استه استراسبورگی دانشگا کو به عنوان استاد تدریس کره و همزمان چند گله تالشی علمی یه پروژه سر کار درییه .چیمی به نار چند گله ارزشمنده اثر ام تالشه نویسنده کو منتشیر به :   سیاوش(سیاووشی داستان شاهنامه کو)  ـ  معین رعایا( حسن خان آلیانی که نویسنده شاپور آلیانی به و دکتر رفیعی تدوین و ویراستاری کرده)و تعداد زیادی علمی مقاله معتبر نشریه اون کو.ام ارزشمنده فعالیتون دکتر علی رفیعی تبریک وایم.

                             تالشستون منتشر به  

تالشستون ۱۳۰ دوبیتی جدید شوونه  تجربه اییه در ادامه ایسپی رو تا کورا که  ۱۱۰۰ نسخه تیراژی نه  منتشر به ام کیتاو  ۴ فصلی کو تنظیم به: گیریه ، لاره سر،  تالشستون و اینسون شوونه ۱۳۰دوبیتی مجموعه به ۱۳۰ نفر ازدلسوزان واهالی فرهنگ تالش تقدیم کرد شه ک اول کتابی کو هر دو بیتی به ای نفر تقدیم به .ام کیتاوی  اولنه صفحه کو نیویسیه: ام مجموعه چم آدیس و ناجه سه چی یه:

اینسونی رخا به (رخیسته)

                ایرونی سربرزی

                                تالشستونی آژیه

 

خبر

آژیم چهارمنه سال اشتن فعالیتی سر آگته

آژیمی دانشگاهی یه کانون ۱ دی ما کو هشتپری پیامه نوره دانشگا کو اشتن چهارمنه سالی فعالیتی سر آگته را ایله گردامون ویپچار کردشه که چاک و  با نظم برگزار به .ها کو د گله تالشی موسیقی یاله استادون کو تجلیل به .استاد رحیم قاسمی (تالشی یاله اوه خون ) و استاد بهرام شمامی (تالشی یاله لله اژن) ام د استادی موسیقی نی اجرا کردشونه که خیلی مردومی را جالب به . دییر هنرمندون کو نقی مهر پویا  آیدین بیانی فر  و حامد صفر نییا شعر خوندشونه  که انصافا شعرن مزگ دار و عمیقینا .ممد نورده آژیمی اعضا کوئه وام برنامه کو ایله مقاله در مورد نقل تالشی ارائه دوشه و هومن فریدی که تالشی آوازی امیدون کوئه آواز خوندشه که مورد توجه و تشویق قرار گتشه . ام بر نامه کو دکتر دوستار پیام نوری رییس و حجه الاسلام رستگار  آرمین فریدی و یاسر کرمزاده ( آژیمی مودیر)نی سخنرانی شون کرده که همه به  تالشی زوو ن و فرهنگی غم هرده و آزیمی شیوار تشکلون حمایت کرده تاکیدشون کرده  خصوصا حجه الاسلام رستگار واتشه از افتخار کرم که تالشیمه و تعجب کرم چرا تالشی شهری کو آدم برخورد کره که ۲ نفر تالش یندی نه کرا ترکی لوئه کرن و ایدامه دوشه ترکی زبانه ترکونه و اون خوب ای کو حفاظت کرن و تعصب دارن و اشتن جا کو محترمه ولی امه چه؟ امه که تالشیمونه باید تالشی زوونی حفظ بکرم و اگر غیر ام کاری بکرم خیانت کردمونه و بی اول خردنون تالشی یاد بدیم بعد هر زوون دییری یاد گرن.

نقطه اوج همایش زمانی به که یاسر کرمزاده آژیمی کانونی مودیر تقدیر نامه اون متنی با حرارت خاصی خوندشه و استاد قاسمی و استاد شمامی کو سر سن تقدیر به عمل اومه .ام همایشی کو «آژیمی ناجه »کانون آژیمی نشریه پخش به .جا داره آژیمی خردنون دس مریزاد بوایم که فعالینه و امیدواریمونه اشتن مسیری هر روز پر بار تر ایدامه بدن .

آژیمی ناجه 

آژیمی ناجه  چهارمنه شماره منتشر به : ام نشریه مودیر مسئول هادی صادقی یه و زیر نظر شورای پژوهشی کانون آژیم مونتشیر به آژیمی ناجه نسبت به تمام نشریات دانشجایی گیلان شکل و شمایل حرفه ای تری استشه و مخصوصا ام شوماره مطلبن پر بار و ماندنی به نظر آن خصوصا ام که اولین ویژه نامه زبان و ادبیات تالشی که ام سایتی کو بعضی چه مطلبن اومینه ها کو کامل چاپ به و سندی به تالشی زوونی را.هادی صادقی تالشی فعاله جوونون کوئه .اولین سال فعالیت آژیم مدیر کانون به و ام چند ساله کو تالشی را خصوصا تالشه نشریه اون سرپا منده را خیلی تلاشش کرده. بژی برا

بهار تالشی جدیده شماره 

بهار تالشی جدیده شماره مهندس شعبانی زحمتی نه منتشر به . ام نشریه که با گرایش ایران گرایی و تالش دوستی منتشر بو ام شماره کو با مقاله ای مربوط به ایران باستان شروع به و با مطالبی مربوط به باراک اوباما و هوشنگ امیر احمدی و آیا می دانید که های متعدد و خبر و گزارش و مصاحبه با دکتر دوستدار و میثم مهاجر و ایله تالشه جدول و ... اشتن دیدگاهون بیان کردشه. ام شماره کو بخش شعری جا خالی یه.

تالشی ماهنامه

تالشی ماهنامه که شهرام آزموده   سر دبیری و تلاشی نه منتشیر بو. ایله ماهنامه ی اجتماعی سیاسی فرهنگی و بیش از همه انتقادی یه که چه جدیده شماره کو مثل همیشه مطالب متنوعی درییه که خواننده وادار کره صفحه اول تا آخرین صفحه به دقت بو خونو .ام نشریه تنها ماهنامه ای یه که سر وقت منتشر بو  و ام بابتی کو دس مریزاد داره .ای کاش ام نشریه امکانات ـ مالی هیئت تحریریه ـ مکان مناسب و... بداریسته و مطالب ویشتر سبک و سنگین ببین .گاهی ام تنهایی کار کرده که مزییاتی نی داره باعث بو نکاتی نادیده بو مونو و  یا سلیقه ای بیان بو بو و سو ءتفاهمه نی پیش بان که چوون رفع و رجوع کرده کلی نیرو بره. 

 تالشی برون مرزی رادیو

تالشی برون مرزی یه رادیو شاین رو موج  mw 702 گوش آکرن  چند ماه بعد از ام که ایلخان ممدوف ام رادیو کو شه یاسر کرمزاده ها کو مشغول به  و ام رادیو بنیه ادبی و  فرهنگی یه  خبری روز به روز کرا  تقویت بو .ام تالشه برا تبریک وایم و برون مرزی رادیو سخت کوشه مجریون کو پیمان خدایی خانم طهماسبی و خانم ایرانی  کو  به خاطر ام که ۵ سال نیشتشونه تالشی سس دمره و شبانه روزی یه تلاشی نه آنتنی چراشون روشون هشته دستمریزاد و خسته نباشید وایم.

تارا تارا فجری جشنواره کو

تالشی آوازی بانو(روح انگیز میرزایی) ایله گروه نه جشنواره فجری کو بخش بانوان دره اجرا کردشه و ای بخشی کو تارا تارا    اجرا کردشه که مورد استقبال قرارش گته .تالشی آوازی بانو و چه گروه تبریک وایم .

تالشی موزه

تالشی موزه کو هیچ خبری نییه!

لیسی عمو

لیسی عمو نی پر ژنده .لیس الله نوروزی کله سراجه هوا شاه .

استاد به. انسان به .محترم به.چه سس چمن گوشی کو دخنی . باور کرده چتینه .چده زو خاطره ان و حسرتن انگل گینن.

 

دیلی گف

تالشه براین و خالی ین سلام  دیلم شمه را تنگ آبه  دیلم همه ی تالشون را تنگ آبه  از  زوئه جان و هیدایت پور جوادی مرحوم  بیگه  که  نی نوازانی کو تالشه لبکی شواره پابره کو بروردشه و... تا مشته بهرامی له له   و رحیم قاسمی خاطره واره سس   .دیلم علی ناصری را تنگ آبه  علی ناصری که وقتی تالشی عشقینه شعر خونی آدمی ویر آی چه پیله غمون و دردونی دوره خاطره اون کو ایرانی یره جانی کو  و چمه وطنی سینه کو نشته و آدمی ویر آی پیله عشقی که هنوز ئه همه درد و داجی پشت زنده یه و  اشتن خردنون دخونو . دیلم تنگ آبه شهرام آزموده را که  تهرونی همایشی کو  عشقی شعله احترامی را  اشتن  تالشه کلا پیگتشه و خوندشه: تالش بپیستیمه ترا بیمرم  .... دیلم  تنگ آبه  فرامرز مسروری  ایسپی یه شعره خونی را ... پاخت و سازه کرده هشرات اسپه نه ...لعنتی همه ویبرده بو موام!   دیلم تنگ آبه قنبر زاده  ئه لحظه اون را که اشتن کارون ویپچار کردشه  و گوشه منده  و دیسه : سازنده ساز ژنه  کیله خردنن  تالشه لباسینه  دور گردن  پیر مردک  بجاره کاری کلاک و هوا خشی را دوا کره و...دیلم تنگ آبه قسمتی  ئه لحظه اون را که اشتن معرفی کر  و وا : از قسمت خانی ایمه بچه تالشدولاب ! خاک پای همه ی تالشون!  بعد نی که  دسته گوشی بن و سسه آسمونی لچ و  خله  وارش . دیلم تنگ آبه ئه وری تالشون چند کلمه فارسی واته ای را  که اگه زورینه چوون ذهنی کو فارسی شون پاک آکرده ایرونی نوم و عشقی شاته نیشونه پاک آکرده  : ایران ایران سرم روی تن من نباشه اگه بیگانه بشه هموطن من  بعد نی حسرتی نفس کشه و واته که: کام مانده شینه بویلی ای ببیمون ( کم منده شیرینه برا  ای آبیم ) دبلم تنگ آبه المان قلی افی عشقی را که ایرونی  تالشه دوبیتی یون  و چه تالشه شمالی یه آگاردنی  صدای تالشی کو چاپ کری تا ئه وری تالشن نی چمه عشقی کو سر آلکن .دیلم تنگ آبه نوروز علی ممدوفی پیره جانی را که وای تالشی مدنیتی بی مستند معرفی بکرم تا همیشه را بومونو  پیره مرد تالشی نومی خونه الان سرده زیندونی کو کرا جان ده . دیلم حتی تنگه شمسی پور و وزمتری قشنگه اتحادی را! د خوکرد آبیمونه لسی نه  که ویدارن تالشی وروشه جنبشی جانی سر!! دیلم تنگه برا جان دیلم تنگه فریدون امیر رضوانی زوبه آهنگی را که خیلی دیر آبه و هنوز ام عشقی ویچیریه اسرگی سسی عالم مسه نییه . دیلم تنگه علی عبدلی ئه روجون را که تاک و تنخا تالشی نومی  خله کردشه و ... دیلم تنگه ناصر حامدی چم برا را  دیلم  ای کوله بار بغضی نه تنگه هادی سسی را  هادی  تالشون دیلی کو درییه هیچ کس هادی حمیدی شی تالشون دیلی غریبه جیگائون رادویار به نییه . حتی علی ناصر و دییرن واین زندونی کو هادی سسی نه برمه کردمونه. دیلم تنگه پژمان امینی و تالشیاری خردنون را که تهرونی کو  هه پیله شهری کو که چمه دده بابا ئون نجیبه جان  اوی آبی و شاید غربتی هوا چوون نفسی تنگ آکری  دانشی دستی نه تالشی برومشون راس آکرده . دیلم تنگه هادی صادقی و داوود پورطهماسبی عشقی را یاسر کرمزاده آتشی را دیلم تنگه آژیمی  ناجه را  دیلم تنگه آبه  تالشی سبزه  جنبشی را بهرام احمدی امیده رواری را دیلم تنگ آبه فرزاد بختیاری پادکرده  مازندران تا تالش وفا و عشقی  رو ایسپی آکرده را و ایسپی رو ناجه سبز آکرده را  . پژمان بختیاری غریبه سسی را دیلم تنگه آبه :

کوچا کوچه  کوچن شینه ولایت 

 برا دوستن بشن بشن سلامت    

غمینه بواین با من ببره  

 چمن چارواداره غم تا قیامت

دیلم تنگه مهندسی گر گته و نفس گاردنه گف ژنده  را وقتی ایرون و تالشی سر برزی  ناجه چه جانی کو  گله. دیلم تنگه تالشی سبزه جنبشی را

سهرابی ناجه هوا  چمه گوشی دخنی:

     تالش وارش آبوم به ت ویبارم

      سراسر دشتی کو الاله کارم     

    قیامت نی ببو بهشت ندشوم      

       تا ت آواد مکرم شه نیارم

رفقن  تالشی جنبش زنده و سر برزه و را دری  تنخا اوشان چمن دیل ایته تنگ آبه چون عشقی ژییه کو پا مندیمه و تالشی  یکه ایسپیته عشقه جاری وینم که فقط بی ای  کش دکرده و  چه زمه جانی آلاونده گاهی شمه را پیش اومه ای نفری هده دوس بدارن که عشقی کو بغض شمه لوکی بیگره و ایرا دیل تنگ آبن .هته حالی دارم.بژی  چمن خاسه تالشه براین و خالی ین  بژی تالشستون .

سه گله دستون مجموعه تالشستونی کو

دوستن از سبا کرا شوم گردسوئه .شمه دوا برم گیریه را

 

امه شم امه شم چت مونو  و وا

دییرماز و سکوت و   الاشون سا

گیریه دیمی یره   واش پوشاونه

امه شم امه  شم   وا  مونو   وا

 ****

ماتاو پرمه   از  و  پارگا   و  گیریه

چمن چم و آسمون و سار  رییه

خدا   ویرهایه  ک از   مندیمه  یا

چه سوز دسی کو  خمباره ژییه

****

بدا تنخا بوبو م آسونچالی شی

بدا سبک بوبوم پپو بالی   شی

بدا    دییرمازی  وا    من     ببره

املاکه کورانه اسبی یالی شی

 

پارسال

 

لِکَه به لِکَه کار

 

اوسال

 

اشکیل به اشکیل اسرک!

 

 

 

بجاره لکه(   اسالمی لجه کو ):بجاره کیله( فومنی لجه کو)

 

هنی سلام

خاسه براین و خالا ین هنی سلام ای مدت  دانشگاه امتحانون گرفتاریما نشاتمه وییر چی ای نیویشته تاوستون نی اومه  گیریه  چم به رایه تا شهرون آسونه  زنجیلی کو اشتن پا برکرم و ایسپیت و دومنی کش دلکم.تالشه عزیزن ای روج دییر نی هشی پرمه و هنوز امه زنده ایمونه ! چمه زوون زنده یه و تالشی نوم هنوز ام دینیا کو  جیبن  شه نییه . درسته که هنوز ایران و دینیا کو   ئه جوری ک بی بوبو امه شون آزونسته نییه و ایران دره دییر اقوامی  هزار برابر امه ازونون درسته که خیلی ناجه ان چمه دیلی درینه ام خاک و خلکی آذو نسته و آژییه خونه . شاید خیلی حسرتن چمه دیلی درینه ولی ای چی ای بی ویر مبرم و ئه نی امه که امه ام قرنی کو و ام دهه اون کو ایله فرصت استثنایی دارم و  شاید خداوندی پیسته و حکمت بوبو  و ئه نی امه که امه شایم  تالشی هشی پرمه ایرانی آسمونی کو  بیوینم و ام چند دهه  روزگار طلوع دباره سرزمین و فرهنگ تالش بوبو  .تجربه ی نیرویی ک بالقوه وجود داره و  کرا بالفعل آبو  تولدی مونو و خلقتی قدرتی بو چه دیله وینده .  امه شایم مهربانی ِ عشق و زیبایی شناسی ای دینیا را سوغات بوارم که چمه سبزه کوهن هیزارون سالی کو چمه ابا اجدادی  آموته شونه .  

چمه خاسه براین و خالاین شمه را سربرزیم پییه.         بژی تالشستون

 

چِمَه  ، هشی زورینه  خشک آبه نی!

 

چِمَه   خشک آبه  چون:

 

رادویاری نیه چه سکوتی بخنجه

  

چون  تشیری نیه که شکر چه دیمی کو ویچیری !

                                                                                                          ۸۷   مهر

گردسوئه !

 

کئوئه عشقه جار!

 

زم به دیل

 

چمن غریبه ددیسی دَوٌردرَه

 

تالشستونی چَکه آینه پل!

 

ایسپی رو کو دتاویسته مانگ 

 

تالشستونی بَلته کو درممه   

 

وطنی کش دلکمه

 

منگتاوی نه را دریمه !

تالشی موسیقی ایله چرا نی دمرده.

استاد تیمور چراغی  تالشی سرنا روشونه چرا  تاسینی و غریبی کو دمرده . تنخا و تاک (۶۸ ساله فومن)   سال ۸۳ کو به ئه دیم که داتامی گروه کنسرتی کو ام استادی ساز ژنده  دا هشتاد و هفتی  باهار ( ۱۸ فروردین) ک ام استادی پر کشه   ۴ سال به ک  ام نازنینه استاد خیلی دیر استادون شی سا شا و کسی ای نوینی. استادی ک بعد از ام ک چه سازی سس تالشی موسیقی ۳ گله سی دی کو منتشر به ترون دره کارشناسون استقبال کرده و طرح تکریم هنرمندانی مشمول به و البته بعد از ۳ سال تیله چه حقوق وصل آبه ولی افسوس ... افسوس نه   ۸۰ هزارتمن حقوقی را که الانه گرونی نه  ده به زم نشو . افسوس چیمی خونه که چمه آخرنه اوستادن و چمه فرهنگی راز اذونن و سوته دیلن خزونه بلگی شی چمه چمی نار ده ویبون و چمه ناجه ان سوز آبه را اوی آبه باهاری را  را دیسن! اگه دوستون ویر بوبو  ام حقیر  چند گله مقاله و مطلبی کو ( سرنای تالش و آخرین نفسها) و... کو ام استاد ودییر استادون کو  بهروز حبیبی - هدایت پور جوادی - محمد صفری و احمد روشنی کو(تالشی ماهنامه کو) زمانی که زنده اینا به عنوان تالشی فرهنگی گنجون یاد کردما و لوکه پوستم کشا  مسئولون و روشنفیکرون و مقتصدون را که  دا دیر به نیه تیلیف پر آکرن و هرچند هده که چوون لیاقته اگر مبو هده ک توانی کو استه ام آخرنه سالون کو اوون خدمت بکرم وچوون هنری چمه آوی ام همه تشنه لوکی براسنم. ولی افسوس....     

زموسونه

 ور پوشه داری سر

کلاچی یخ ژنده

ایله پیغوم چه سینه کو

زنگه لوله دوسته 

خبر!!!!! براااااااااااااامه!!!!

مسمونه تالشن شدید دومله درینه کورش ضیابری را شیکایت بکرن ام  خردن ک ای سری نادونه ادمون ای تم دوئه و تاو ادوشون میدون تالشون افترا ژندشه که خان ایرونی کو سیفا بوبون .ام خزئبلاتی ک ام خردنی نیویشته ای سری اطلاعات  نا دوز -نادرست- و خنده دار داره ک فقط ایله توره کله کو شا برشه مثلا نیویشتشه  تالشون کیتاوون بوینگی نه ام ور اه ور برن ! یا ام ک نیویشتشه علی عبدلی ارمنستان دره دوکترا ویگته یا نیویشتشه  تالشن ۴ گله هوتل- برنامه های شبانه روزی تلوزیونی - دارن و  در رفاه کاملینه !  اسامی همه قرو قاطی یه  تالشای شمالی نومن ایله اف نیویشتشه بعد هر چی چ دیلی پیسته علی - نقی - تقی چ کونه وری نوئشه ! ام سفه ایطلاعاتی نی قزوینی کو ویگتشه اخر قزوین ایله شرکت نوئه که صادرات و واردات اف کره به نوم افهای وارداتی . د روزی شی روشونه   پان ترکیستن  ام مزا پشت مندینه و تبریز و قزوینی کو طراحی بو .تالشن اول خیال کرین قلعه ی  الموت نشینن -شیخ و مرید نامه پراکن -سف کرن و نذونون ک کرا ایشتباه کرن ولی  اوری ثابت به ک اون ذونون کرا چ کرن و پان ترکیستون نه هم دستینه  اون خان تالشی دکرن اذر بایجانی اشکمی کو  .پان ترکیسته سایتون کو   نی اگه دیسن هه مطلبنی درینه که -شیخ ومرید - تالش وتالشون باره نیویسن . کوروش ضیابری نی ایله قربونی به هم مزا را ۱۷ ساله خردنی عروسکی شی کوک کردشونه  تا تالشی شرافت و تاریخی رخشند اکره ولی د  کرا تالشون صبر سربرشو تالشن اشتن شکایتشون چند گله یاله وکیلینه مطرح کرده و چون واتشونه خردن ۱۷ سال داره و ب دادگاه اطفال دره محاکمه بوبو!  فعلاا دس غم هردشونه  تا خردن پیل ابو! ولی چیزی منده نییه چند ماه بعد خردن شو تو ۱۸ سال و قراره ۲۳ اردیبهشت پرونده بوشو دادسرا شکایت دسته جمعی یه و سر رشته که زمینی کو برمه وییر نگذری که لافندی کون قزوینی کو برا بیرون و الی اخر...... خدا به خیر بکره

 

مسمونه و ویندمونه نشریه مطبخ اردبیلی ایله از ام دوره کانیدائون ورده تالشی کو و گورا گور کرا پخش بو ! ام نشریه کو ترکی و فارسی مطلب نیویسی یه  .کاندیده برا تالشه نشریون را هیچ دفرسی؟

 

نشریه قوپوز ایله پان ترکیسته نشریه یه ک حرکت ملی ترکی را مطلب نیویسه تا اوری ۱۶ شماره دانشگاه گیلونی کو چاپ به  !   شیخ و مرید خجالت نکشن تالشه نشریون تک دکرن و بد بیراه وان چیرا نشریه قوپوزی باره ک گیله وا کو فعالتره هیچی ننیوسن البته چ دلیل معلومه احتمالا شیخ ومرید  قوپوزی نه همکاری درینه !

 

گیلکه برائون غیرتی قربون عاشورا تاسوعا را گیلکه شهرون کو اشتن ننه زوونی نه مرثیه خونین ولی متاسفانه وختی شبکه ی بارانی دیسیم ویندمه تالشه شهرون کو- استارا و تالش  پره سرو... دره چنان ترکی مرثیه خونون ک  اردبیلی رو ایسبی اکردشونا! ولی امینی بوام تالشن کرا مرثیه اون سر کار کرن و یکی دو سال بعد ام جو اگرده چون د تالشه مرثیه جدیده و مردمی را جذابه عزا داری و شادی بی ادمی ننه زوونی نه بوبو تا آدمی آلاونه و تی اکره علی ناصری واته 

کربلا ضلمتده چان هزو لشگر شده به     ناوه ده نیزه به داس شمر ستمگر شده به و......

علی ناصری مرثیه اون الهام قلی زاده هفته خونی اگردندشه به فارسی خط و ترجمه نی کردشه قراره ام کیتاو برشو بازار

نسیم تالش نشریه داخلی تالشون که-خانه تالشان- مونتشیر به ای سری خبر داره و جمهوری تالش موغانی تاریخچه چاپ کردشه. 

مسمونه  تالشی ایله کاندیدائن کرا باکو کو دکترا  ویگره ! ام کاندیدا تالش نییه و .....

 درسته نیویشتمونه تالش خته نی ولی پان ترکیستن نی برک قبراقینه!

نشریه تالش و نشریه بهار تالش کرا کاندیدائون نه مصاحبه کرن تا اوون مردمی اذونون ک چند مرد حلاجی نه  ایا شان  تالشی اقتصادی رچ اکرده تالشی فرهنگی اژیاونده صدا سیما ویگته تالشی را آیا شان استان تالشستانی دیلی خمنا دومله اکرن ونار ببرن ؟

زیر کرا ایله قدیمه یه فیلم محسن مخملبافی کو نوشون دی چه تیتراژی کو نیویسی یا با تشکر از هنرمندی مجید طالش مجیدی.  قبلا مسمونا مجید مجیدی تالشه و حتی کتاب صد سال سینمای ایرانی کو چه نومی با نام مجید تالش مجیدی خوندمونا ولی وقتی مخملبافی فیلمی کو چه چهره وینمونه ام شک که مجید مجیدی فیلمساز بزرگ ایران تالشه  تبدیل به یقین به با توجه به ام ک مجید مجیدی فیلم رنگ خدا تالشی کو ساته شه و تالشی عناصر فرهنگی زبان موسیقی لباسی کو استفاده کردشه .مجید مجیدی سیفای قومیت  افتخار همه ایرانه اما افتخار چمه تالشون نی استه چون تالشی نجیبه احساس چه فیلمون کو دریه اما امیدواریمونه ا نی به تالش افتخار بکره و ام ک تالشی نوم چه شهرتی کو پس از سالها حذف ابه و مجید تالش مجیدی تبدیل به مجید مجیدی به فقط ایله اتفاق ببو البته بی ام پیله مردی نه نشته ومصاحبه کرده . راستی عباس کیارستمی نی تالشستانی رودباری شنه

ای روزی ای ترکه رفقی نه واتمه بابک ترک به نییه و  ایرانی زبان به اذری کهن یا تاتی و تالشی گف ژنی

اه رفقی قبول نکرده و م متهم به تعصب کردشه و واتشه  بابک ترک به بعد ک کمی گف ژندمونه راجع به بالاوغلان خواننده معروف باکو صحبت به و م واته بالاوغلان درسته  مستعاره نومش ترکی یه ولی اشتن تالشه و ماساللی اذربایجانی شنه ترکه رفق اشتن اشکم گتا و پشته گلله هری وخنده کریسته  منه وای د کرا حفرایی وای همه زونون بالاوغلان ترکه  .از شیمه فیلمی که باکو دره بالاوغلانی کو گتما ایرا وردمه اه فیلمی کو بالوغلان تالشی گف ژنه اشتن معرفی کره و وا تالشیمه از ماسللی اذربایجان بعد کلی تالشی خونو و یندینه ساز ژنم !!  وقتی چمن رفقی ام فیلمی وینده تمون چو  ابه!  تعجبش کرده و  قبولش کرده واتمه برا را غش بالاوغلانی که زنده یه و حی و حاضر شمه نبو ثابت کرده که ترک نییه و تالشه از بابک خرمدینی که هزار سال قبل شهید به چنه شمه ثابت بکرم ک ترک به نییه!!

  تالشه براین نظر بدین

وری ویدوئه

پیره ننه

خته خاکی گافرو کو

بی بی جیوسته لافند 

حسرتی کو ویرزییه

تاسینه ددیسی 

 رواری جانی کو دخنییه

گیریه  اسرگینه را درییه

سر جی را

زوموستون پس منده و

بی بی

 کئوئه دسمالی

 پپوئن

 

 

                                                                              تالشه شوونه

خبر! برامه!!!!!!!!!!!!!

تالشی چاکه ماهنامه باهار تالش ۱۵  برشه  ام شماره  رو جلدی کو مولومی عسک گینه و چه سینه سر  پیل نیویسی یه  استان تالشستان و  د گله تالشستونی مجلیسی نماینده اون نه مصاحبه به  استان تالشستانی چم ادیسی باره  ماهنامه دیله چاکه نیویشته انی تالشی سرنیویشتی باره ، شمالی یه تالشون باره ، یاله ایرونی باره و... نیویسی یه  خسته مبن تالشه براین مهندس نجات شعبانی ، داوود پور طهماسبی ، هادی صادقی،کیامرث صفایی و...

ایله جالبه نکته ای که مصا حبه کو اومه رییس جمهوری نظر استان تالشستانی باره به ! که از شمه را نوام تا ماهنامه ویگرن!

ماهنامه تالش۳۳ نی برشه  که جالبه مطالبی داریسته  ایله واتمون(مصاحبه) شباب گلچین تالشی چاکه عکاسی کو چاپ به که جالبا تالشی خبرون و علمی یه آدمون(دکتر محمد رئوف ؛ هادی کریمی و..) آذونسته را چاکه چی یونی اوما. آقای آزموده خسته مبی که سر وقت اشت نشریه برا . 

گیله وا ایله مطلب دکتر عبدلی کیتاوی (تاریخ تالش)کوئه را چاپش کردا که چه نومی نقد نبو نوئه  چون نقد ینی اینصافی در نظر گته و نظر دوئه .انتقاد بد نییه ولی ام که از اول تا آخر بدی یون بیوینی و بوای قشنگ نییه آیا ام کیتاو نکته مثبتی نداریسته ؟ ام که بینویسی فلان کیتاو ارزش خونده نداره که نبو نقد ام بو غرض ورزی .

تالشی کاری یه گردامون  (کار گروه) که تالشون ای به(اتحاد)ی سمبله اشتن هفتمین جلسه ویپچار کردشه و تالشی ُفر هنگی یه گرو هن یندی دور گرد آبینه و تالشی فرهنگی آژیاونده را گفشون ژنده  ام کار گروه تا اوری جلساتی استانی مد یرون نه داشتشه و تالشی صدا و سیما ، تالشی موزه تالشی اوستان و تالشی تاریخی یه نومن و بنا اون باره اشتن پیسته و نظرون واتشه و  کرا تالشی تمدنی آژیاونده را چاک قدم پیگره ونار شو.

زیر شبکه چهار قلعه روخونی باره ایله مستندش پخش کرده  که خیلی چاک به ولی افسوس ک تالشون باره و تالشی تمدنی کو که قلعه چه دومنه کو ایشته هشی دس آسوشه  هیچی نواتشونه و حتی  تالشی رشته کوه که نقشه کو  ثبت به به نام البرز شمالی معرفی به و جالب ام که تالشنی که گروه فیلمبرداری راهنما اینا و تالشی چم و خمشون  گروه آزوننسته کو به نوم بومی ها ومحلی ها یاد به و تالشی نومی کو هنی خبری نبه ! اول فیکر کردمه فیلمی تهرونیون ساته و تالشون نشناسن بعد ویندمه اخر فیلم نیویسی یه ساخت در  صدا وسیمای گیلان! !!!!!!!!!!!!  هی ! امه چده غریبیمونه امه نوینن یا وینن و انزونی نن!؟

 

تالش خته نی!

تالش کرا اشتن به ایرون و دینیا  آذونو و کرا نار شو تالش  ۱۵ سال قبلی تالش نییه تالش چم آکرده و کرا ایزه  و اشتن لوکش صاف آکرده دا یکه خله گله ای ویچاکنه دینیا گوشی کو  تالش نمره  تالشی زوون کرا اشتن نیویشتاری یه ادبیاتی قوی آکره و هر روج کرا چیی اوه نیویسن وییر آبون تالشن آیرونی عاشقینه وچند قرنه ایرونی خونه مبارزه درینه جالب امه که تالشی فر هنگی اجتماعی و سیاسی یه جنبشی همیشه امی زهار کردشه و اوری حتی پان ترکیستن امی زونون  کافی یه تالشی نومی + آدربایجان یا پان ترکیسم سرچ بکرن و چوون سایتون دیسن پان ترکیستن ک قصد دارن ایرونی تجزیه بکرن تالشون اشتن خونی یه دیشمن زونون و به هر رایی چنگ ژنن ک تالشی بیگرن و  تالشون اشتن را سری کو پیگرن تا آرسن کاسپینی دریا و لی تالشستون ماهی یه تی شی چوون لوکی دمنده  .  تالشن ترک و گیلک و کرد و هرقومی ک اشتن ایرانی ذونو اشتن برا زونون ولی هر کس قصد آسیب به ایرانی بداره اشتن دشمن زونون  حتی شمالی یه تالشن ک ۱۷۰ ساله به ایجبار اشتن وطن ایرانی کو جدا مندینه هنوز کرا پان ترکیستون نه جنگن چوون دانشمندن ک فقط علمی یه همایشی را ۱۳۸۳ سالی  کو ایران اومینا الان آذربایجانی زیندونون کو کرا شکنجه بون .المان قلی اوف و نوروز علی ممدوف هر ۲ نفر دانشگاه اوستادینه .البته تالشن دینیا سراسری کو ام  ستمون را  شیکایتشون آدوئه بین المللی یه سازمانون را. تالش اوری بیداره و اشتن حقی را مبارزه کره .پیله ایران تالشی پشت منده و یاله خدا  تالشون صافه دیلی کو خبر داره ونییرزه زرتشتی گافرو که ای رشته نه به دریا و ای رشته نه به کوه بنده مرگی لای لای نه خاو آشو و حرکتی کو بومونو. 

ملّا نصرالدّينی حيكايت

 

ئی روزی ملّا ئيگلَه مَچّتی وَري كو كرا گذری واتشَه:

خدا رحمت بكر ام كَه صايبی،چه كَيی ساتَشَه .

 

                       *  *  *

ملّا كو دَفَرسشونَه كه اولين بار چَن سالگی كو يِن بَردرَه ؟ 

واتشَه: نِزونوم، اَ وَختی هنوزعقل نِداريم .  

 

                      *  *  *  

ئي نفر ملّا نَه وا كه: ملّا شيرينی بدَه ترا زوئَه بَه .

ملّا اَينَه وا كه،خدا  م زوئَه دوئَه به ته چه ربطی دار ؟  

 

                 *  *  *

ئی روزی ملّا خای كه ئی اسبی بنشی، نِشاتشَه .

واتشَه: جَوونی كو افسوس .

اشتَن دور و وَری دِدِشتشَه ويندشَه هي كس مندَه نييَه .

واتشَه: ولی جَوونی كو نی هی چی نيما . 

 

           *  *  *                       

                                  زهرا علی طالش – تالشستونی فومنی کومادول

 

                                                

               آگاردن   «داستان شيرين ملّا نصرالدّين به كوشش حميد عبدی فرد – چاپ 1378   » کیتاوی کو

                                                          

 

 

چن گله حیکایتی تالشی یه آگاردن- مهران کرمزاده – تالشستونی فومنی آلیندی کو

  

وان كه : ئيگلَه صوفی اِسا كه هر شَوي دَه مَن غذا هَری و تا صبَ سَر نماز

 

خوني . ئي عاقيلی مَسَه و واتشَه كه: اَگَه ئی پَلَه نون بَري و بخسی امی كو داناتَرا . 

 

  

لُقماني نَه واتشونَه كه :ادب كي كو آموتَرَه ؟  واشَه : بی اَدَبون كو .

 

هر چي كه اَوون كردَه و چم پيشی كو چاك نِبَه ، پَرخصم كردَه .

 

 

 پادشايی ئيلَه صوفي ويندَه اَينَه واتشَه كه : ته هيچ اَمَه وير وَری ؟

 

صوفی واتَه كه : ها فَتی كه خدا وير بَركَرم . 

 

                                               

 

                                                          «گلستان سعدی» كيتاو

                                                      دومَه باب،دَرويشون اخلاقی كا    

                                             (مرحوم محمد علی فروغی رِچ آكَردَه نسخَه )

 

 

                                          

 

 

 

 

آز تولشيم باندينيم

 

داردون زو كو سانگينيم

 

باند و ويشَم ، چشمه م آز

 

ولون ديم دَ  رانگينيم

 

 

سَوَلونی بارزيم آز

 

اوسبونی سه بارزيم آز

 

چشون آرسيم عشقی اُو

 

كاسپیينی هاوزيم آز

 

 

آز شغينيم عشقينيم

 

گورشاد اُستو خشمينيم

 

هم كولوكيم هم هوني

 

عشقي ديوم داردينيم

 

 

آز تولشيم عشقی بش

 

چم زمينی هاوزَه چش

 

آستووه ديم دِ  سوتيم

 

اينسوني داردون كو وَش

 

 

آز تولشيم عشقی دل

 

ولستونی بارزَ ول

 

شعر اوفِييم بر زمين

 

خوكون سه سه برزی گل

 

 

چم زميني شعر آزيم

 

اوسبوني كو اپارزيم

 

عشقي دلی چشمه م آز

 

عشقي چش دَ  بپارزيم        

 

 

م ايرونی  داردينه

 

هنگي دباسته مينه

 

ايرون چمی عشقينه

 

هم ننه به هم كينه

 

 

آز هونيم هم سارد اُويم

 

عشقي رو چی بارز اُويم

 

دو ويشه تشيان نيماشت

 

اينسوني داردون دُويم

 

 

تاريخون كو امانديم

 

داردون بيندَه بمانديم

 

شعری زوئَم شاعيريم

 

ولون ديمدَه باهانديم

 

                                                 ذبيح الله سماپور – آستارا

اویجه گیریه

اویجه گیریه کو تنخاییمه تاک

چمن خله ویکشه پاییزه کلاک

خری م  روورده م دینیا غمی

غمی هیزار لا کو خدای و خاک

چمن وبلاگ اویجه گیریه اون مونو رادویاری نییه و تالشه براین همه گیلونج ابینه  سسی نییه و ...

« گَزنَه دول آبَه سرا »

لوكيم زاهار دِرييَه

 

خله را سَس گِرييَه

 

دَدَه كوتوم دَلی مين

 

گزنَه بنی جيرييَه

 

چه بوام آخ چه بوام

 

بَر و سرام  چَرييَه

 

 

سرا هر جا كه پا نَم

 

هر جا كه چِم كار كَر گزنََه وينم

 

 

گزنَه دول آبَه سرا

 

گزنَه م سوتَه برا

 

 

ديلم خا  كه  بام سرا

 

گشت و گذاري بكَرم

 

لاسَ چِمَه سر بُشوم

 

چيری آوی دَكَرم

 

وَختی پينجَك كه دَرا

 

دَس و فيچی پِكَرم

 

گلَ تا  وَر بيگِرم

 

كَترا وَشتَن بكَرم

 

 

سرا هرجا  كه پا نَم

 

هر جا كه چِم كار كَر گزنَه وينم

 

 

گزنَه دول آبَه سرا

 

گزنَه م سوتَه برا

 

 

 

 آخ چَمَه سامونَه را

 

روزگاری چَر گِتَه

 

حاج حاجی ساتَه خومَه

 

سييا ماری سر گِتَه

 

بوئَژَه  واشی چَمَه                  

 

سوئَه چالی بر گِتَه

 

ويزَه داری اشكلی

 

پَر دَرومَه  پَر گِتَه

 

 

سرا هر جا كه پا نَم

 

هرجا كه چِم كار كَر گزنَه وينم   

 

 

گزنَه دول آبَه سرا

 

گزنَه م سوتَه برا

 

بيز كاري بكَرم

 

تريَه دازی پيگِرَم

 

چَمَه را آپَرچينَم

 

گزنَه اون بول دَكَرَم

 

دَدَه تاسيَنَه سرا

 

گلَ باغی بيگِرَم

 

سرا هر جا كه پا نَم

 

هر جا كه چِم كار كَر گزنَه وينم

 

گزنَه دول آبَه سرا

 

گزنَه م سوتَه برا                            رسول عليزاده – ماكلوان

مروج

مَروج

 

سَريم نوآ سَرَچينَه گولَّی سَری

 

پيلَّه ‌خدا كَشی كو خاواشِما

 

ختيما

 

ختيما

 

ختيما وطنی خاوی وينيم

 

ما  وينيم

 

آستارَه ...

 

آفتاوی وينيم

 

ميلَّتی خَند و خون و

 

خله خله

 

شادی وينيم

 

ختيما

 

خاواشِما

 

خدا كشی كو مَردِما 

 

ختيما ... 

 

ختيما ...

 

ختيما ...

 

ئی دَفَه ئی زهاری بَه

 

جيپَرديمَه

 

جيوَشتيمَه

 

سوكلَه خونی

 

اسپَه لاوی

 

منگَه تاو

 

آسمونی كو

 

دِدِسی              

 

م  دَتاوی

 

آتَشی ستا ستا

 

كَه سَری لَت

 

كه والی  نَه

 

مزا مزا  كَری

 

جيكی جيسكی جيسكی  

 

كه  م  خاو آكَری...  

 

خاواشيمَه

 

خاواشيمَه

 

خاوی كام ويندَه  زهار

 

تييَه 

 

تييَه

 

دور آبو  و

 

م  دَخونو

 

بيز

 

بيز

 

بيز

 

 رَمَه گرد آكَه سرا

 

وشَن و گا

 

دَكَه موندَه گاچی كا

 

اسبانا دَخون كه

 

كم  لاو  بكَرن !

 

از كرا شوم

 

از كرا شوم

 

ته  بيز

 

بيز

 

بيز ...

 

هَدَه ش واتَه  كه تا ستاش

 

دَمَردَه

 

ويشَه دَمَردَه ديلی كا  

 

صبَه خاوا

 شيرنا

 

ايشته نِشايم

 

ايشته نِشايم

 

ا  وينی وَرگی چِمون

 

خَرفَ ديمی كا  سو كَری -

 

اَ اشتَن خله خله نَه

 

واتشَه ...

 

اَی ويندَه كه  سيا خر

 

آفتاوی ناری گِتَشَه 

 

ولي از خاواشِما

 

خاواشِما         

 

خدا كَشی كو مَردِما

 

نِزونيم

 

هيچ نِزونيم  

 

صب پي بيزيم

 

مَندَني چَكَّه چُئون

                 

رَمَه لَشی

                        

جَم آكَريم ...

                                

                                       یاسر کرمزاده هفته خونی

 

 

                                                                                                                           

                                                                             

آژیم هنی آژی؟!

آژیمی دانشجویی یه کانون کرا دلکه اشتن سومینه تاسیس به سالی کو  ام کانون کی ۸۳-۸۴ سالی کو چه بونوره نوایه ایله از چاکه تالشه NGO اون کوئه و تا استه چند گله  گردامون تالشی فرهنگی باره ویپچآر کردشه و سه گله شماره مجله- آژیمی ناجه- نومينه بركردشه تمون ام دانشجو اون  نه وايم خسته مبن و بژي ين و سر برز ببن ك تالشي فرهنگي اژياونده را را تيليفرون پر اكرده . البته كانوني كار بيزه بلك ني داشتشه و سفي كو تي به نييه ولي ننيويشته املا را غلط نييه و  بي دلكه ميدون و كار كرد ه تجربه كرده و نار شه اژيمي كانوني اوج فعالييتون بو  چوون اخرنه گردامون -اژيمي كانوني سالگرد - زونسته ك ها كو تالشي فرهنگي ايجتماعي يه  جنبشي نومداره ادمن اومينا و تالشي اوستاني تومار  اه تاريخي يه گرداموني كو مسئولون دس ارسه.ا گرداموني به ديم كانون كمي كم كار ابه ك  خدا اوميدينه ام بي سس لمه دوره زو تمون ابو .اژيمي خردنن همه زحمت كشن ولي اژيمي كانون ام سه سال نپري و را نكري اگه ام سه تالشه جووني غيرت و اي به و ياوري مبيسته  هادي صاقي - ياسر كرمزاده - داوود پور طهماسبي .جديده خبر ام ك اژيمي جديده سالي انتخابات انجوم به و اوسال ياسر كرمزاده كانوني دبيري را پچين به  اوميدواريمونه اوسال ياوري و دس راسنده نه  اژيمي كانون هني سر بيازه و كار بكره .  

تالشی زوونی سرنویشت؟?tolishi zovuni sarnivisht

 tolishi zovuni sarnivisht?

 

 

ام مصاحبَه و مطلبِنی کٌ *(ستاره)  دارن، قَرارا ایلَه تالشَه ویژَه نامَه تالشی زوونی نَه چاپ ببین، کٌ  ام ناجَه  ایته  دوملَه دَلَکَه. دا روجی کٌ ام فرصَت پَیدا ببو و بشایَم ایلَه چاکَه ویژَه نامَه کو مطلَبون چاپ کَرده، امی را  کٌ موضوعِن تالشی فرهنگی سرنوشتی را مهمینَه اَوون ام وبلاگی کو منتشر کَرَم. 

ام ویژَه نامَه بونورَه مون، از  و چمه برا؛ یاسر کرم زادَه  هشتاد و چاهاری سالی کو  نومونَه و قَرارا باهارِ تالشی کو مونتَشیر ببی.

کَفاینَه مطلبی کٌ خوندنَه، ئَه ویژَه نامَه نارنَه گَف بَه و ئَه چیی کٌ جیر دِ آ، ایلَه واتمونَ(مصاحبَه یَه) کٌ سه گلَه تالشی فرهنگی یون کو ام سه گلَه بونورَه دَفَرسی(بنیادی یَه سؤال) تالشی زوونی بارَه دَفَرسَه مونَه و  ام سه عزیز حَفصَلَه نَه چَمَه جَواوی دوئَشونَه و چون هر سه تالشی ادبیاتی حوزه کا نی فعالینه  اوون کو  ادبییه کاره  نمونه وردَمونه  نیویشته اون  به ترتیبی کٌ چمه دس رسینه وینَن  . عزیزَه تالشِن شمَه نی اشتَن فیکر و نظری اَمَه را بینیویسَن و ام سه گلَه دفَرسی کٌ چَمَه زوونی سرنیویشت اَوون کو بَندَه، جَواو بدِیَن. 

1– تالشي قوم بيدون تالشی زوون هَنی تالشه هويتش هستَه؟

2 – تالشی زوون كرا ناوود آبو ؟ 

3 – چ بَبی كرده كی تالشی زوون هَنی زندَه آبو ؟

                                                 tolishi milat tolishi zovunish nibu  tolisha hoviatish babi?

                                                                                                                                               tolishi zovun mardida?

  chich bapi bikamun ki tolish zovuni marde ko oraxinam ?                                                   

Tolisha boyliyon va tolisha bovan va tolish spirishon im se gla soali javavi binvishtan im soalun hamay toloshun ku parsidamun mavatamun ama zindamun va … ama bape binivishtamun  ne i kara balkam hizo  kara ba shima nazarun  chash kardam  binvisht boyli ta dinyo bizno ama fikr kardamun ama handamun, nivishtamun ama marda nimun.im soalun se kas chama tolishi farhangiyun domi va avun ba min di tolishi zuvuni javavishun doy albat di farsi xati . aga shima ishtan nazarun binivishtan 

(di latini harfun) va az bivindom shima  ko bama va tolish eshgh  histi va vi nivishtayun  hamon eshgh ba min farmon doyda mosahibaun bi latini xat pibagardinim  ki shima ni bihandan.shima ghibun tolisha shovnah.

 

 

 

شهرام آزموده (تالشی بین المللی یَه نشرییَه سردبیر و اَوَه گاردن)  

shahram azmuda (tolishi beynolmilaliya gaziti raas)

دفرسن وجَواوِن: اسالمی تالشه واته  نه

 

1– تالشی قوم بيدون تالشی زوون هَنی تالشه هويتش هستَه؟

 

امَه اَگَه تالشون هويتی بوئَرَم فَقَت تالشون زوونی كا خلاسَه(خلاصَه) بكَرَم خيلی اَمون كاريمون گچ آكَرده .

چٌمن نظرن(به نظرچمن) تالشی قومی را هر چی كی هستَه چَيی هويتَه .

تالشَه خٌله،تالشَه پرتال،تالشی نَلَه،تالشَه كَه،تالشَه خٌراك و ...گرد چمَه هويتَه .

پس اَگَم امَه اشتَن كا امون ويگِرَم و ايلَه تالشی زوونی اوميدینَه ببَم زو بَچَكستيمون .

چمَه هويتی را خيلی نوشنه يه هِستين . كی چمه زوون ينه تالشی گف ژه چمون ايلَه يه . ايلَه ترا مسل(مثل) بژَم . امَه اگَم قزوينی كا ايلَه تالشَه ژِن يا تالشَه مرد بيوينَم كی تالشَه پَرتالش دره بوبو،بيی دنرسته يی بَشامون واته كي ام ژِن يا ام مرد تالشَه . چرا كی ايی بشتن نه تالش گيری نوشنه مون كا ايله پِره . اَمَه چيی پرتالی كا سر آمُنَگنست كی اَ تالشَه . دوملَه بَشيمون بَيی نَه تالشی گَف بژمون و بَموستيمون كی اَ راس راستكه تالشَه . پس چمه زوون چمه را تنخا و آخرنه نوشنَه چمه هويتی كا نی .     

وله چمه هويتی ياله نوشنه مون كاره :كی بشای بمه كامك كرده دينيا اَ سری كا نی ديير تالشی نه گف بژنم . پس تالش فقت(فقط) تالشی گف ژه نی . تالش يَنه تالشی پرتال،تالشی گَف ژه،تالشی نَلَه،تالشَه اوزون و خراك،تالشَه مزايه و ...پس چمن گفی آخر به اييا دَرَرَست كی تالشی قوم تالشَه زونی كا غيرز هنی هويتی كاش چَن گلَه دييَر نوشنَه هِسته .

  2 – تالشی زوون کاره  ناوود ببی یه ؟ 

چَن سال چيمی كا نَه يونِسكو اِلام(اعلام) كردَه كی دينيا كا شش هزار گلَه زون هسته كی تا سال 2050 ميلادی بَمون كا سه هزار گلَه بَمَردی . البتَه انتَم مستَه كی يونسكو واتَه نه اَ زونه يی بَمَردين كی چَمون گَف اژنه ای ميليان نفرِی كا كمين . پس خدا را شكر كی تالشه ای ميليانی كا وِرين . بيي كا دَيوردَه به دوم،ای چَن سالی يه كی تالشه كان اشتن آزونوسته . كان اشترا اِرج و ارزش جَم كرده . يَنه اٌشتن دَيوردَه تارخی كان خَنده و آزونوسته . اگم تالشون كاره هنته نه  بشون ببی واته به ام زويی مون تالش و تالشی زون نييَمرد . وله اگم تالشه اشتن تارخی آزونوسته را،اشتن زونی غم هَرده را،اشتن فرهنگی دييه داشته را و ... را كار نِكَرون تالشی كی سَلَه تالشَنی بَمَردی و تالشون نوم و تارخ و فرهنگ بمردی . البته چَمه تالشی گَف ژه خيلی لس و فت دَبَه يَه . خيلي مشت و پاستَر دَبَه يَه . جانش يَرَه يَه . وله ام يَرَمون سری كا ببی پمات ژه كی سای آبون . پس به ام خونَی كی تالش نمرو گرد بَسی را دَگنَم .

 3 – چ بَبی كرده كی تالشی زوون هَنی زندَه آبو ؟

 

من هيچ ماقه يی شاستَه نی قبول كرده كی تالشی مردَه يه . تا برم ايی زنده آكرم . تالشی مرده نی . زنده يه . وله يره لواَ . بسی گرد پپم . گرد بشتن هتلم بدرم تا چيی را فكری بكرم . اوّل اشتن زونی ارج و ارزشی آزونَم و به تالشون آزونم و چيی قدری بوزونَم . بيی كا ديورده به دوم بسی گرد دستون به يند بدرم كی دِ چمه زوون يره لو آنبو . برم يند نه تالشی گَف بژنم اشتن خردنون نه تالشی گف بژنم . مرا ايله گلايه چمه رفقون كا هسته كي اشته را تالش تالش بكن يا تالشی را كار درن وله اشتن خردنی نه تالشی گَف نينَژ . چرا كی بَواتين مدرسه كا چرا فارسی گف ژه چتينه بب.

خاپ اگم خردن بسی مدرسه و كه فرقی بوزونو . كی كه كا تالشی و مدرسه كا فارسی گف بژن . بيی كا غيرز مدرسه كاره شه كی تازَه چي ياد بيگِرو و... پس مرا ام گف قبول كرديين نی . امه كه كا اشتن خردنون نه تالشی گف بژمون . خردنه تالشی ياد بگتين . دوملَه ا ی سال مدرسه وختی منده يی شورو بكمون بمون نه فارسی گف ژه تا يواش يواش خردَن گوش و مزگ فارسی گف ژه نه آشنا آبو . اصلن الان تيلويزان و فيلم و  زَفت(ضبط) كاره خردنون فارسی ياد دواِ .

البته ام باره كا از چن گله مقاله قدر بشام نوشته وله فيلن هنه وسه . ام بسی يند نه تالشی گف بژنم . تالشی شِر بواجَم . يَند را تالشی نامه آدَرَم . تالشی موسيقی سر كار بكرم . تالشی زونی نه كيتاب و مجله چاپ بكرم . و خيلی كارون بكرم كی تا چمه زون ينه تالشی نِمِرو . كی اوميم هسته نِمِرو

                                                                                                                                                          شهرام آزموده

                     

 

 

    دکتر علی عبدلی(تالشی آزونسته موسسه اوَه گاردن و تالشی تاریخی پژوهشگر).

Ductor ali abdoli (tolish azinisti instito raas va tolishi tarixi alim)

جواون و دفرسن: تالشدولا تالشی واته نه 

               تالشي زوون = تالشی ژيمون

 

س: تالشی زوون نبو،هوويتش بَبي ؟

 ج: دانشمندن و مردم آزنهَ كَسن،قومی نشونشون : زوون و زَمَن و تاريخ و فرهنگی ای به ای یه واتهَ .

ام نشونَن مينهَ كا زَمَنی ای نبه آوارَگی یه،تاريخی وير آشه اٌِشتَن گِذَشتَه كا آسسته یه،

فرهنگی دس بر دوئه ژِن آبه یه. وله قومی را زوونی ياد بركرده هيچ برشه یه!

نفيت آبه یه !

دوملَينَه  سِخَن ام كه تالشی قوم،تالشی ژيويه يعنه تالشی زوون . تالش تا بهَ اَ روز زندَیه كٌ  زوونش مندَه  ببو .

        

س: تالشي زوون كارَ دس بَرَش ؟

ج: هرچهِ كٌِ زمون بَگذشت تالشی زوون كارَ تالشونرا بيگونهَ آبه . امروز تالشون كا  كاوَله ای تركي زووندَ،كاوله ای نی تالشی و فارسی پَشی،گفين بَژ . اِم زوونی سرنوشته سنگ وه زمونهَ كه اِشكَبه ويرَ دَگنستَه . اَگَم چَی ناری نِگرَم،اگم چَی پمونهَ جيگاين وئر آنِبون چَی گلئليسته هر روز تندتر آرَب . اَته ای روزی كه وه دير نی،دنيا چی دَرَ َتونی دگنسته سسی دَرَرَست .

 

س: چه پی كرده كن تالشی زوون هيچ بَنِرشو ؟      

ج: ام كاری وه يال هنر بپی . اشتن آزنسته،يندنَه ای به،  .

شوند روز واته،نوشته ش بپی . بسی ياله  قد مون پیگته . چَمه انجومنِن،نشرياتِن،

كيتاون بسی ور آبون . اشتن حقی راديا تلويزيونی كا بسی ويگرم . هد پی تبليغ

كرده،هده واته و نوشته كه تالشی زبون و ناموس ای آبو .

هِسَ نی تالشی زوونی را دستور نی،آيين نگارش نی . هسَه نيش زوون و خط ادبی نی . برَنَ بلِكی ام . تا اِم نبه ئن    هست  آبون . 

   

                                                              دكترعلی عبدلی

 

ام  آگاردنی یه کٌ  دکتر عبدلی سهراب سپهری شعر «صدای پای آب » ی کو  تالشی زوونی نه کردشه و چمه زوونی  ادبی یه بونیه متنون اگاردنده را نوشون ده.

          

  ليل آمَ كَرَم آوی  

 

ليل آم كرم آوی

كفتئري آو كارَ بئنتی بنَ سريكا باتيش

يا كن دورَ ويشَه كا پر كارَ ششته كيجَ ای

يا جيرَ آواديكا پُر كارَ آبه گولَ ای

 

ليل آمَ كَرَم آوی

شايد ام آو كارَ بَشی پلختَ داری بنيكا

                دلي غرصَ بشورِ

شايد درويشی اشتَن خشكَ نونش آوی دلَ كا دَنواَ

 

قشنگَه ژنی آمهَ رباری لِو

ليل آمَكَرَم آوی

چَن برابر آبَ یه قشنگَ ديم

 

چِ گِوارا یه َ ام آو

چِ رِشِنهَ ام ربار

كَفواَ سری آدمون را چَدَ صفا هستهَ

خونيشون گِل گِل ببو گاين شون شت پِرَشون

من چَيون دی ويندَه  نی

بی گِمون چَيون پرچينونبنيكا خدا پامالهَ یه

اواَكارِشِن آرَكرد مانگتاو گَفی فرَندي     

 

بي گِمون پشتهَ دي كا،فوتَرين كَلَيئن

آدَمنش بَزِنستين اَلالهَ چِ ولي يهَ

بي گِمون ك اواَكا كَوَ رنگئن كَوينَ

چيزَيی بَوشكلستی دی اهالی خبرَ

چِ دی ای بسی ببو

باغ و برِش پُر ببا موسيقی نهَ

 

رباری سر بندی آدمئن بَفَمستينَ آوی

ليل آمَ كَرَم آوی .

 

 

 

 

  

                                                                 

   دکتر فرزاد بختیاری مرکیه(تالشی شاعیر و تالشی  فرهنگی ایجتمایی یه  فعال)

Tolishi shoir va tolsha danish amutan hizbi namayanda)) duktor Farzad baxtiyari 

  دفرسن و جواون :جنوبی یه تالشی زوونی نه

 

       چون دوکتر بختیاری تالشی شیرنه زوونی نه چمه سوالون  ایله نامه را امه ادوشه  چیی نامه نی ورم که نوشون ده تالشی زوون  هم اورنه روزی کو نامه نیویشته کو به کار شو.   

                        ياله خدا نومی نه

 

 تالش برا سلام ،

      

اوميده واريمه تالشی قومی زومون و فرهنگی عشقی هشی،هميشه را،اٌشتن سينه آسموی كو بوش و تٌ،چمه برزه كوهون انبسته چتون شييار،بشاي سيا ديله دپاجون و تيفونون قمچی ناري پمنده و سربرزييتی اوستا،ياله زرتشتی شی،ويخونی اشتن قلم . تمبوره(تنبوره) نه،چمه خا و برائون  گوشی، دا ...

لاله(پيلَّه) برا. هر چی پرمه و پراومه و روشونی خدا كوم پييه اشتن ام كار،خاسه صبه دمی بوبو ك چی ديل و دومنه كو تالشه نشرييه ی چيل ژنده آوتاوه گله پرا،بوشكلی، دتاوی،آلاو بده چمه ناجه ئون«سولونی» و سولونی ناجه ئون جانی .

و ...

 

                                  *  *  *

كتا آكرم و سرير سی مووئرم: بندره،نار،سه گله دفرسی(سوالی) جواويم ووئرده،بما نه خيلی كتا و چی به دوم نی هشت گله تالشه شعر(هشت گله «دَديَس»يان كتا شعر) اوميده واريمه چمن فيكر و احساس و قلمی لكندگی مرا مگری، چرا ك از روكيمه و ام نقل و داستان پيل و مَفَر و فرصت تَسك و كم - (تسك و تنگ).

  بما دفرسن و جواون:

1 – تالشي قوم،بی اشتن زومون(تالشی)،هنی شناسنامه و هويتش استه ؟   

ج) نه،حتماً نه،بما بداره ام «نه» تلی بشكام و آچمه آكرم:

دييسه ام كنه زمينی اشتن عمری كو ويير قومون دنيا دلكه و جيبن شه وينده .       

بشر دا جگای كٌ تاريخ كرا صفت دَه و امه شايم چَی پَسه رييه برده،قوم قوم،كوئه كوئه و كافله كافله ژييه(زندگيش كرده). هر قوم و كوئه و كافله ی اشترا نشونه ئون

و ويژگييونی داشتشونه و دارن كٌ  اوون اليده اقوام و كوئه ئون و كافله ئون كو آوازنده شونه و آوازنن . ام نشونه ئن و داغمه ئن شان ويير به،بما چوون ديله پيله گله ئن امنينه: زومون،نژاد،دين و مذهب،وره(سرزمين)،كار و پيشه،خلا،موسيقی، دنيا دييشته(جهان بينی)و باورن،دَبِن و رَسمِن و ...

ام نشونه ئون گردی ديله كو «زومون» همه كو زورتر و انبست تره . تاثيری ك زومون هر قومی ژييه(زندگی) و چی آوازنده اليده قومون كو داشتشه و دارٌ،هرگز ديير نشونه ئون اثری نه پداشتنين نييه . اون ای گله نشان ام رازناكه پديده نه كٌ  جادو پروش ده،وَراژنی(مطابقت) بكرن . زومون چاكترين،راحت ترين و ولا ترين وسيله ی به ك بشری شاته چَی كمكی نه تاريخی ام دكشيسته روخونی كو اشتن هم نوع نه آوند و آرس به(ايرتباط ايجاد بكر)،اشتن ديله تی آكر،چی مزگی كو هر چی در اومه بر كر و بوا،اشتن احساسی آچمه بساز: شعر بوا،بوخونو،بينويس و ...

نبو تصور كرده ك اگر«زومون» مبی و مبو،بشری سرنيويشتچ بی و چ بو؟

موسيقی،سينما،تيارت(آين و تئاتر)،ادبيات،مطبوعات،علم و علوم و ... همه يان زومونی ميوه و حاصلينه،يان سخت ای نه انگل گينه ينه و پشيرينه . ديل آنه بي واته ك اگر زومون مبی بشر دا هنته نا آرسيسته و اگر چيمی به دوم نی مبو،بشر مين پسی و ناقص مونو . زومون بشری ديله و مزگه،چی فيكر و انديشه يه،تمونی چی معنايه،چي وجودی سوئه يه،چی آوينه يه . بله،دقيقاً زومونی هم اهميتی خونه يه ك يكه دنيا قومون و ميلَّتون ويشتری،اول – هر نشونه ی به نار –چوون زومونی نه آزونون . البته ای سر اقوام و كافله ئن استينه ك مثلاً ممكين چوون خلا يان چوون وره(سرزمين) يان چوون نژاد و ... چوون زورترين و اصلی ترين نشونه و داغمه بوبو،بما ويرمون بوبو ك ام قومن و ... ويير نينه .

تالشی قوم نی اه ويشتری و اكثريتی كوئه . چَی زومون،چی ياله داغمه يه . البته دوز و درسته كٌ تالشی زومونی خيلی كوری كشَه و ای نه ويير ظلم به،ويرنجنييه،

يره لو به،كرا آتلسی و خفه بو،وير برشو و ...، بما ام همه نه،هنی تالشی اليده نشونه ئون وينده بو،چيمی وضع چاكتره . ام اوون گردی كو ای سر و گردن كفاتره، دييارتر(آچق تر)و انبست تره(اگر باور نكر،بنشه و خاس تالشی نژاد و موسيقی و خلا و .... دييسه،واقعاً چ وينه ؟ آيا اوون دَبرازی ك زومونی كو كفاتر بنشن ؟. ). امه نبی اشتَن وازی بديم،اگر خدا مكردون روجی آرس كٌ ام زومون بمرٌ،تالش مرٌ و چی شناسنامه هميشه را باطيل آبو و هيچ اليده هويتي ني وجودش نييه . چمه ديل بي امی نه خٌش مبو كٌ اگر ام زومون جيبن بوشو، سبا امه بايم مثلاً تركون زومونينه گف بژنم و چمه گردنه رگی بوازنم و گولاز بكرم كٌ «امه تالشييمونه» . نه،اه زومون و اه گولاز،اه روج،فقط «ده ده غور غور»(!!) و چنگيزي را به زم شو

(اَران يان تالشون واته «اِران» و آذربايجان و اردبيل و كا  و كا  و كا ... دييسه: عيبرت! عيبرت!) . امه وير بوبو: هر قوم و ميلَّتی هه زومونی يه كٌ ای نه گف ژن.          

 تالش زومون خاسه گنجه كٌ ی يه ك تالشی فرهنگی ارجمنده گنجن ويشتری چی ديل و ديله كو جگا شون كرده: ام زومون ای عمره كٌ تالشون موسيقی نه پشيره چوون باورون اشتن سينه كو دار . چوون ذوق و احساسی شومنه يه . چوون اسركی دريا و خورسته آسمون به . چوون خسته وختی يون تيجره گيريه به و چوون زمون زمستون . چوون ناجه ئون مسه شه . چوون چپه چپه را جيمندَه و چوون هرای نه هرايش كرده . اي عمره كٌ ام زومونی هوا دره چمه وره ولن پران . دارن تيته كرن

و پپوئن پر آگرن . بله،اگر اي عمره ك چمه وره سوزه  دريا چمي شي و كئوئه  آسموني پري شيوار هم زوموني خونه يه و هم زوموني هوا دره يه ك اهورا و اوستا بو  ده  ... 

2- تالشی زومون كرا جيمين شو(نابود آبو) ؟  

ج) واقعت امه كٌ اورو ای ور دره علم و صنعت و تكنولوژی نارشه و پبشرفت هشته شه(باعيث به) كٌ دنيا روج به روج روكتر و روكتر آبو و فاصيله ئن كتاقتر آبون و ای سر ماقه(موقع) نی اصلاً پيگرين و حذف آبون،ای ور دره نی بربختی را(متاسفانه) امه تالشن ويشتری(اكثريت)،نزونم كی و چنته و چرا  بما خيلی وخت كٌ تنبلی و كم كاری و  سا شه،  اشتن كشی،  كته هری،  اشتن باور نداشته  اشتن كو درمه  اشتن نا آزونوسته  بيگونه پرستی  مرگ و سييا باوری،  شته مسه گری و اشتن آو آدوئه كوهنته ويژنيسته و ويشيمونه كٌ نشايم اشتن خاس وينده و نه چمه داوره ام مين دره مندره چَمه داوره اقوام و كشورن نی ويير بدشون نا ك امَه پاويسّا ببم .

خاب،دا وختی كٌ وضع امه و انته يه چَمه زومون و هويت – آگرم(آتشم) به گر  آگرم به گر – هنته خاز مرده كٌ ای كو ازگری نی پس ممونو .

3- چ بی كرده دا تالشی زومون هنی آژييه(زنده آبو) ؟

ج) دييسه،امی كٌ دنيا كرا هده روك آبو بوبو ای گله«دی» و بدز سبا هيزارون زومون و گويش و هويت و قوميت و ميليت مرن و تنخا اه اوچيره گله ئن پس مونون  يان ام كٌ چمه داوره قومن و كيشورن پيشونه امه پاويسّا ببم   موردی نی استينه كٌ تقريباً اورونه دنيا كو هر قوم و ميلتی – يان قومن يا ميلتن ويشتری – اوون نه دلخييَينه و ام تنخا تالشی مشكيل نييه . تالشی قومی اصلييه مشكيل اشتنه . تالشی زَمون و يره ئون ويشتری بنور بی چی وجودی كو تلفته و وينده . مسمه و مسرونه  كٌ خيلی تالشن كٌ اشتن كله ورزا پوست زونون و وينی فسمه نه گف ژنن  آسازن و توجيه كرن كٌ تالش و تالشی را كار كرده جگای آنرس و سبا قومن و ملتن همه آبون ايلی و... كسي نييه امون درساونه كٌ مگر اه سبا كرد و ترك و عرب و ... را نييه ؟! چیچی خونه يه ك اون گرد تلاش و تقلّا درينه اه سبا را اشتن غم بهرن و رچ آكرن،بما امه هلا هيچی به نييه  بيمونه گازی پيشه خاله  و اشتن مون آو آدوئه ؟  چرا امه ی كٌ اشتن آزونوسته كو دمندمونه هده چی ايطمينان و يقين دارم ك دنيا سبا بو ای گله دی ؟ بلكم تفاقی دلكه و نبه انته به اته  بدز تكليف  چه ؟

چٌمن نظرن امه گرد نوعی آساته و توجی ينه چَمه اشتن كو دوشته و تنبلی را . امه دا هنته واقعاً چمه هويت و زومون و قوميتی غم هرده و آژياونده را چده عرق ويكرده و كاری كرده كٌ هيزار جور فيس و ايفاده نه منديمونه چوون مرگی  را فلسفه بتاشم و بواجم . آيا دا هنته اشتن باور نداشته  اشتنی كشی  كته هری  الكييه غرور  شته مس گری و سييا باوری هشته امه چمه قومی را كاری بكرم كٌ بسی بكريمون دا بدز ام نتيجه آرسم كٌ تالشی را كار كرده فايده ش نييه ؟ مسلماً و متاسفانه نه،چمه ديله كو دا ای نفر ايشته كٌ كاری بكر ده نفر ای جيولنگيستينه كٌ ای جير بوئرن و اشتن نه مطابق بسازن دا ای ويكشن  دكشن  بكشن  چون كٌ موندآوی كو دريا را خونده جرمه د ا ای نفر شه ... بله،امه اشتن ناچوكوری و ايراد دارم و دقيقاً هم ناچوكوری نه  بربختيی نه(تنبلی،كته هری،اشتنی كشی و...) باعيث بينه كٌ  امه تالشن – كم وكم  ايرانی ديله كو هر قومی كٌ ويشتر و پيشتر – زونوسته و نزونوسته – شرائيطی ويپچار بكرم چَمه هويتی پاويسّا كرده را . ام گفن همه امی راسنن كه امه متاسفانه كرا اينحطاطی سرجن و كلوازی كو چمه  دسی نه اشتن ويرنم و سری نه رووزم جيبن شه و هيچ برشه  دوآپشكييه زقاسونه سييا شوی .

خاب،اسه چ بی كرده ؟ آيا بو ام موندآوی كو پراومه و اشتن رخاونده يان نه ؟

چمن نظرن  آچمه را بريس – نوام روخون  چون زونوم روخون دوروئه – امه:

اگر امه«بخايم و بپييم،اشتن آزونم و باور بكرم تلاش و تقلّا دبم،يندی دسی بيگرم و اشتنی كشی ديمه بنيم»،شايم چمه هويتی غم هرده و شايم چمه خاس نجيب زومونی جيبن شه كور خاونده و ای آژياونده . ام دا هنته – چون اشتنی چاك آنزونم و باور ندارم – شاتمون نيييه چمه قومی(ايراده و پيسته) كو ايستفاده كرده . هر قومی ايراده را هده زور استه كٌ كوهون ريشه كو پوجه و چمه قوم اگر سرآلك،فيكر كرم شا زمينی دوش پرنده  .

دييسه،زومونی كٌ اينه نشرييه و كيتاو چاپ بوبو،اينه شعر و مقاله بنيويسن و نقل و آين رچ آكرن،اينه فيلم بسازن،اينه اخبار بوان و مدرسه و دانشگا كو اينه درز بدن، اينه بوخونون  خطبه بوان(سخنرانی بكرن) و گف بژنن و ... نمرٌ يان – كم وكم -  زو نمر . امه اگر ايراده بكرم و بپييم شايم ام وضعی آرسه . دويرده روجن كٌ هيچ دويردينه و آنگردن و سبا نی هلا كسی وينده نييه و هر كسی هر چی بوا،فقط تيه گفه . چمه پيلَّه گناه امه ك هم «اورو» انديفه نگرم و ويرها نبم، هم «اورو» نوينم،هم«اورو»كاری نكرم،هم «اورو» اشتن رچ آنكرم،هم «اورو»... . هر چی استه هم «اورو» ئه .

اوميده واريمه خاسه حركتی كٌ ايرانی تالشی كو تقريباً بيست – سی سور(سال) چيمی به نار،جيدن جيدن تكش آكرده،پِرا و پرا و پرا،انبست و قائيم و ولا و وشا آبو،يكه تالشی گرد آتَنی،دا امه بشايم سربرزييتی سولونی ملگزار بسازم . دا اه روج .   

 

بَما شعرن:                « هشت گله دَديَس(كتا شعر) »

 

                  آوتاو                 

               ويتاويسته

             هيسته لاسی.  

 

              هيسته لاس

               نفس كشٌ،

                 ديل!

 

              * * *

             نشته بغض

                چٌمن

            كه ديماديمی.

 

           چيكيل ويدارم                            

                يان

           قنده تييه ی ؟

 

             * * *

              اه …

           گوش آگره:

          كوكو مرثييه .

 

              هنی

            زيره شو 

          الاشی شون

              كشته!

 

             * * * 

           بوره كاوی

             ديلی كو،

    آوينه وشتن دری يه .

 

         كيله كارد و

          سوقونی

          گوشه بنه.   

             * * *         

            الاشن

          گردی زرد.

 

      «خشكه دريا» چِم

          اسركي نه

              فتَه. 

        

            * * *       

            پتخنييه

          زيزا خون 

         وری دومنه،

 

         سر - ايسپی

           هنته يه

          اشتالو تيته!

          

             * * *            

            چيراتیر

            ور وارٌ

             داليه!

 

            ای سفه

         زَم  ووئَردَمَه              

               دا

            بوشكلير!

 

             * * *             

            هميشه

        ای دسش ولَه

        اي دسش درا

 

         وازی مَهَری

         بی تاوه برا!

 

             * * *

 

و آخر نه گف ام ك:

تاودلكی نيويشتمه . رسم الخط ام نيويشته كو ای دَس نييه .

اي سر عربی – فارسی يه واجه ئون(كليمه ئون) ايملا نی تغييرم دوئه،مثلاً

«هويت ........ هوييت». اي جگائون كو سَفم كردَه و قلمم ژنده . وختی شمه نه گفم ژنده،ضميرون و فعلون(كارون) مفرد و تاكم ووئرده  و... و ممكينه سفه گله مله دری بوبو .امون(يعنی ام كتائييون و ضعفون) گردي را شمه خزمتی كو عذر خائی كرم . راستي اي سرماقه(موقع) نی واجه ئونی كوم ايستفاده كرده ك تالشی جنوبييَه گوئيشی كو كار نشون .

كتا ام كٌ شمه  بی يالی خرج بده يه و مرا مگر .

 

 

                                                    

                                             [دكتر] فرزاد بختياری مركيه

                                       (مَركه بختياری فرزاد يان تاسَينه تالش )      

                                          

                                                        چالوس

                                             هيزاروسيسد وهشتاد وچاری

                                  - تاواسونی آخرنه مانگی- بيست ودوئيمنه روج 

                [ 22/6/1384]

                                                                        

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

استان تالشستان

تالشه براين استان تالشستان چمه تالشون ياله پيسته  و ناجه  اون كاره  هه جور ك زونن رييس جمهوري سفري كو تالشون استان تالشستاني  پيسته مسئولون گوش راسني يه و الان استاني  موديرن  و كيشوري  وزيرين  گرد  اوستان تالشستاني باره مستشو نه  حتي ٣٠/٨ كو واتشونه تالشون توماري برج ميلادي درازي دوئه يه  رييس جمهوري! اشتن نظرون  ام پيسته ارسه باره بينيويسن چه بي كرده و كم راه نه بي شه  ام تالشه كه كو شايم يندي نه فيكر كرده .    

بژی تالشستون   bezhi tolishistun
جنوبی یه تالشی واته:تالشه براین و تالشه خالی ین ام تالشه که تالشی زوونی نه لوئه کرِِِِ سه گله اصلی یه تالشه واته نه (جنوبی یه تالشی واته و مرکزی یه تالشی واته و شمالی یه تالشی واته)و   دو خط فارسی و اینگلیسی نه نویسم تا شمالی یه تالشن نی بشان خونده. چمه دسی بیگرن .اگه 1کلیمه نی بینیویسن  تالشون ای قدم یندی نزیک اکرن.
مرکزی تالشی واته: تالشه برایه و تالشه خالایه  ام تالشه که تالشی زونی نه گف بژی  سه گله اصلی یه تالشی واته نه (جنوبی یه تالشی واته و مرکزی یه تالشی واته و شمالی یه تالشی واته) 2 خط فارسی و لاتینی نه بنوشتیمون تا شمالی یه تالشن نی بزنون خنده ،چمه دستی بیگرن .اگه ای کلمه نی بنویسن تالشون ای قدم یندی نزیک بکردیرون.
شمالی یه تالشی واته:تولشه بویلی یون و تولشه هوااون ام تولشه که تولشی زوونی نه  گف ژده  به سه گله اصلی یه تولشی ووته (جنوبی یه تالشی ووته و مرکزی یه تالشی ووته و شمالی یه تالشی ووته) چمه داستی بگاتن اگه ای کلمه نی بنوشتن تولشون ای قدم د یانده نز بکان.
tolisha boyliun va tolisha hovaun im tolisha ka   di tolishi zuvuni gaf zhida ba se gla asliya tolishi vote (ci jonufiya tolishi voti ci markaziya tolishi vote va ci shomaliya tolishi vote)ba farsi xat va latini xat nivishtamun ki hama bihandon chama dasti bigatan aga  i kalma  binvishtun tolishun i ghadam di yande nez bakaun

بايه همديل ببم

ايله تالشه د بيتي اكرم كرمزاده كو (سوزه نقم)

بايه همديل ببم تالش بومونو          كيلاقا چيل ببم تالش بومونو

واتشونه وطن يا دا كورايه               مثل زنجيل ببم تالش بومونو

تا اری به نی

  ا اوستاد بروز حبیبی که تالشی ایله نومداره اوه خونون کو به  شه خدا ور تا چیمی به دیم خدا بهشتی سرا کو بروزی هوا دخنستو .درسته ک تالشی جامعه وایرونی کو ام اوستادشون انزونسته اما به قول استاد محمد رضا درویشی ک ایرج بسطامی باره واتشه ام یاله خواننده اشتن مرگی نه ایرون دره اشتنش اثبات کرده ! چمه ام صاحب سبکه اوستاد  نی اشتن شه نه، اشتن هس به، سسش راسنی یه .ام بنده ی حقیر چندین مطلب ک  تالشی نشریاتی (مثلا مصاحبه با ماهنامه تالش)کو چاپ به استادبهروز حبیبی کو  و دییر استادون کو گفم ژنده و اسدعام کرده گردی کو که   مرده به نار ام اوستادون ام گنجون  قدری آزونم و... با ام همه غفلت چمه دوستون اطلاع بدرم  اوستاد حبیبی کو چند گله خاسه یادگار منده 1. چیی د گله خوهره زا طا لب امانی و فیروز امانی  که چیی شاگرد ببین الان اشترا د گله اوستادین. 2. م در سالهای اخیر از 80 تا85 استاد حبیبی  سسی و تصویری کیفیتی نه ضبط کردمه .ک در نبه ی چه تالشی موسیقی را شان منبع بوبون . دوستن و یالن اوستاد رحیم قاسمی استاد بهرام شمامی استاد صالح بیداری اوستاد قسمت خانی اوستاد صمد حبیبی و... زنده اینه  تا اری به نی........

چیرا بی آژییم؟

                                                                  

                                                                            

                                                                            

  پيمه شمه نه درد و ديل بكرم،چمن ننه زووني نه پيمه بينويسم:تالشی .

اگه ای نفر نی بوخونو از زونوم مرده نيمه . ام «از»ی ك وام چمن تالش «از» تالش«ازی» ك دا اوری مرده نييه . تالش«از»ی ك خا هنی زنده بومونو. تنخا زنده ئن نمرن،چمی آكري وينی هم جور ك مردوم زنداينه،هرن،خسن،كار كرن،خردن دينيا ورن . چوون زبون شا بمر،چوون ساز و وشتن و خلا و كَ ساته ني شا بمر. اي وخت وينی ايله قومی،ايلي ميلتی كو تنخا ايله نوم پس منده و هي كسي وير نييه ام نوم كا كو اومه. شمه بواين ايله قوم،ايله ميلتی بي ام ك اشترا زوونی بدار،فرهنگي ،زمنی بدار،هنی ايله قومَ،هنی ايله ميلتَ،شمه بواين تالشی بی تالشی زوون،بی تالشی موسيقی بی تالشی فرهنگ،هنی ايله قومَ،ايله ميلتَ ؟ ايله مثالی نه ام درد و ديلی اشكام،فرض بكرم ايله قومی زوون و فرهنگ چه روحَ و چه منده جيگا و زمن چه جسمَ،ايله قوم نی ايله اينسونی شی بی جسم و روحَ نشا زنده بومونو . اسه دييسم تالش جمه قوم چه حال و روزي كوئه چه جسم و روح حال و كار چنته يه و امه ك ايله سلولی شی ام بدني ديله كرا زندگي كرم چه روز دريمونه . ويشتر پيمه اورينه روزی تالشی لوئه بكرم ولی ناچاريمه چيمي خونه ك چمه داغ تازه آبو تالشی سق و سربرزه روزي لوئه تيكلي بينيويسم، اَ روزی ك تالش ای ياله زمنی اسّا قزوينی كو دا آذربايجان ا روزي ك يونان درِ ني كادوسي نومينه اَی شناسين ا روزی ك چه زمنی پادشا داتام به و آرتاگرس و باله روس ايرا شمشير ژنين، اروزي ك زرتشتش دنيا ورده و تالشی زوونی نه پاكی پيغومش راسنی يه به تمون دنييا، به تون اينسونن، هَلا آرسم به اوری،سه هيزار سال دويرده ويير دس و ديلباز ببی«ايسپي رو تا كورا چمه زمينَه» اشت چمی ويشتر آكری«تالش چمه وطن صد پاره آبه».

ا نوم ويلكه قواله(عهد نامه) تالشيش د تيكه آكرده، دوز صد و هفتاد و هفت سال و...  روز گذری ك تالش د پله آبه. ننه و بله يندی كو سيفا آبينه، آسارا(آستارا) د مينه آبه، لانكون(لنكران) و

ليريك وماساللی و ... ايرونی كو، اشتن وطنی كو سيفا آبينه . اموري تالش نی گيلوني اُستانی كو منده . فومن اي وَر سيفا،آسارا اي ور، هه تالشَه تييه ك ماسال و شاندرمين و رضوانشهر و هشتپر، يندينه ايله ئينا، سه پله آبه . ايله تالشي نوم پس منده و ايله هشتپر، خرده چييون ده نِئشكام .

فقط پيما بوزوني مون ام ياله اينسوني جسمي (تالشي سرزميني) حال و كار چاك نييه، اسَه چه روح حال و روزی دييسم، چه زوون و فرهنگی روزگاری . شمالی يه تالشي كو(لنكران و ليريك و ماساللي و جلال آباد و ...) شهرون كو وييری تركی لوئه كرن ولی روستائون كو هنوز تالشي وان. تنخا شهري كو مردوم تالشي لوئه كرن آذربايجانی آسارايَ. ايروني آسارا شهری كو دا هشتپری شهر مردم وييری تركی لوئه كرن. (روستائون كو هنوز تالشی نفس دار) . اساليم و پره سر و رضوانشهر و ماسال و شاندرمين دره مردم وييري تالش لوئه كرن . فومن دا رودبار شهري كو گيلكي و تالشي وان،كوهون كو تالشي. شمالي يه تالشي كو روز به روز تركي زوون تالشي زووني جا گر.جنوبي يه تالش دره ني مردم ويشتري خردني نه تالشي لوئه نكرن، خلا و تالش ساز و وشتن و تالش كَه ساته ويير جائون كو جيبن شه يا اگم شه نييه كرا شو . يندي نه دييسي تالشي روح حال و كار چه جسمي كو بهتر نييه و بي واته اگه هنته بوشو ام جسم و ام روح مرن. اَ سلولهايي ك ام بدني ديله،اَ تالش وجودِ ني ك ام قومي ديله ژيمون درينه(زندگي كرن) مرن . آدمن زنده اينه ولي چوون تالش«ازِ»ن مرن و چه جيگا فارسي يه «من» و تركي یه( بیزی) نه زندگي ايدامه دَن . اسه ايله دفرس(؟) چه ايشكال چييه ك تالشي زوون ناوود آبو، چه بو اگه ام خلقي ك ايروني شمال غربي كو ژيمون درينه تالشي لوئه مكرن و ديير زووني نَه گف بژنن ؟ چمه خلقي ديله دييسي چن گله جواو و دَديِس(نيگاه) ام دفرسي را ويني .

اي سري ام دفرسي سر فيكر نكرن و وا هر ور بوز، هه ور شون . هَموسوئه چ كر از ني چه شي . اي سري وان اسه دِ نبو خردني نه تالشي واته، چمه ديل خا ولي خردن سبا شو جامعه ديله شكست وينه .

اي سري ني ك فيكر كرن چوون كله كو چرا وش و روشون فيكر آبينه وان دينيا كرا اي آبو، مرزن كرا پيگريين،تالشي زووني پي هشته . اي سري ني وان، نه .  تالشي زوون نوايس بمر و خون دلينه تقلّا درينه ام زووني آژياونن . از سري چارمي شي فيكر كرم و تلاش كرم ام فيكري چرا نَه را بكرم . هَلا خام چمن و چمه دليلي شمه را بينيويسم . اگه اليده خلكون كو دفرسي ايشكالش چه اَ ، تالشن اشتن زووني اوي آكرن و شمه زووني نَه لوئَه بكرن وييرين وان چاكَ ني بو چون اَوِن خان اشتن زووني غم برن، اشتن زووني اَواج و اَمَسي ويير آكرن و اشتن فيكر و هويت و فرهنگ و ژيموني دينيا كو آژياونن . زوون شناسن زونون هي(هيچ) كلمه اي نبو دوز دوز آگاردن(ترجمه) كرده . هر كليمه انگشته ريه(اثر انگشتي) شي تاك و سيفايه، هر كليمه اشترا هستي اي قسمتي، فيكري اي قسمتي،فيكرياي قسمتي اشتَن كو غمش هرده .

بو چي يي نزيك به ا چي واته ولي هي وَخت نبو هه كليمه آرسه مگه هه كليمه نه، وختي اي كليمه مرده اينسوني اي دديس(ديدگا) ني اينه مر، آرسم به ام ك وختي ايله زوون مر ايله فيكر ني اينه مر . چه به دومله اي جور ژيمون و دينيا دييشته ني مر . آدم زووني نه فيكر كر، زووني نه شا اشتن عشقي نوشون بده، زوون فيكري يه ك پنجره يه . امه بسي ا دفرسي ك ديير خلكون كو دفرسيمونه، اشتن كو دفرسم، امه پيمونه چمه فيكري كه كو تالشي زووني پنجره دوسم ؟ ام دفرسي يه ك هر تالشي بي اشتن كو دفرس . از ك ايله سلوليمه تالشي بدني كو ام دفرسي جواوي وام: نه، از پيمه تالش زنده بومونو، تالشي زووني نه فيكر بكر، احساس بكر، اشتن فرهنگي چاك چييون و زيبائي يون غم بر و ديير اينسونون صَلا بژن ك تالشي كه پنجره كو دينيا دييسن . از ام پنجره كو خاسَه دينيايي وينم، از ام پنجره كو زرتشتي بهشتي وينم، ام پنجره كو خاسَه كو و دريايي وينم ك هيزارون سال چم قوم چه آواينه كو خدا دييشتشه از ام كه كو قشنگ موسيقي اي مَسم، قشنگ خلايي وينم ك پيمه ديير اينسونون آ وينم . اَ كسايي ك فيكر كرن جهاني به يني ام ك امه چمه فرهنگي بنيم و آمريكايي يا انگليسي فيكر بكرم، سَف كرن .اگر دينيا ام دديسي قوول بداريسته هيتلري نار نموني،هيچ قومي، هيچ ميلتي تلاش نكر بمر .

همه پيشونه آژين و يال آبون، همي را فرهنگن يندي هرن و وازي كو بركرن . بشريت يال كوچي كو درييه، كوچي ك چه قافيله سالار انديشه يه .

ويير قومن و ميلتن بينه ك ام كوچي كوآمندين ، آسيه ين وام چتينه را كو مردينه . تالشي قوم ك ايروجي زرتشتي دوره كو هم كوچي قافله سالار بَه الان كوچي ته ته ئون كو پاويسانه اشتن پرنجه كفا . ولي هر چي ببو تالشي هيزارون ساله قوم اشتش دا ام قرن21 وردشه كفا، اشتن جسم و روحش ورده دايا، دااطلاعاتي قرن، دا قرني ك سازمان مللش استه، دا قرني ك دموكراسي گفي همه مَسَشونَه .  شمَه نظر اسَه مرده وَختَه ؟

تالشَ برا، تالشَ خالي، اوري از و ته ايمونه ك ام مرده و منده شايم پچينم .

خداوندي قرآن مجيدي كو واته: هر ميلَتي، هر قومي سرنيويشت تغيير نكر و چاك نبو، مگر ام ك همه قوم بپييه و تلاش بكر . اَ چي ك چمن آرزويه، چمن ناجه يه، ام ك تالشي، ام ياله اينسوني روح و جسمي حال و كار هني رِچ آبو . اشتن پا سر بومونو، اشتن را بتلف و اينسوني خدمت بكر ام كوچي كو مَمِر و دوزَ راهي نه اشتن بَه خدا و پاكي براسنه . ايله تالش زنده شا ايراني را ايله انبَستَه بال(زور مَندَه بازو) ببو . امي بوزونن دا تالشي«از» مرده نييه فارسي«من» نمر . بَمّا وختي ايروني كو تالشي زوون بمر، فارسي زووني رواري سربنده ك خشك آبَه . و وييري نگذري ك فارسي ني خرد آبو . چ چاكَ آدم اوّل اشتن ننه زووني بوزونو،چه بَه پشت فارسي و انگليسي و هر پنجره ي دييري ك ببو دينيا ها كو چاك دييشته . چ بي كرده ك تالشي زمن و زومون هَني آژي ؟ بسي تيليفي پِر آكرده و كار كرده، تالشي فرهنگ وختي شا نفس بكش ك تالشي زووني نه كيتاو و شِعر و ... بينيويسم، ام زووني نه صدا و سيما بدارم . ام زووني نه مدرسه كو درز بدارم، ام زووني نه چاك موسيقي و ترانه و فيلم بسازم . امه اشتن بي بپيمونه و چمه ياله وطن ايران ني چمه دسي بيگر .

تالشي اَ پَله ك ايروني كو سيفا آبه و تالشني ك ها مندينه اشتن حقي زونون،

ايران ني اشتن تاريخي يه حقي زونو، آفتاوَني هميشه خري پشت نمونو، اما امه ك چمه وطن ايروني كو مَنديمونَه شايم راحت تر اشتن آژياونده .ايله چاكَ رايي ك شا تالشي آژياونده امه ك تالش اُستان آبو . ام حداقل چيئي يه ك تالشون حقَّ و اگم قبل از انقلاب ام حقي آرَسَه نيمو نه استه شایم آرَسه . تالش شا آسارا و نمين و عنبراني كو دا رودبار ايله اُستان آبو . امجور تالشي پيكري نيمه ترميم بو و ملحمي گينه . تالش شا صدا و سيما بدار، ياله فرهنگ و ايرشادَ ايداره اي بدار، تالش شا اشتن ديير قومون و ديير برائون آزونو .

هَه جوري ك پيشتَرَني چمه فرهنگي يون واته هر قومي ايران دره  د- سه گله اُستاني كو كرا چوون فرهنگي سر كار بو . امي كو گذشتَه مردومي اقتصاد و روزي را چاك بو و تالشي توريسم و طبيعتي غم هرده را چاكتر بو كار كرده .تالشي نماينده ئن بي مردومي ام گَفون و ناجَه ئون اَنبَست، مجلسي كو بوان و ديفا بكَرن .

اَ روزی اوميدی نه ك تالشی سس هَنی دينيا كو دَخَنی .

 

                                                  «آ- ف . تالشَ شوونَه»